Woensdag 28 juni om 14u30 verdedig ik in het openbaar mijn proefschrift, getiteld:

Making Sense of Death
Ritual practices and situational beliefs of the recently bereaved in the Netherlands

De verdediging vindt plaats in de aula van de Radboud Universiteit te Nijmegen (Comeniuslaan 2). Na afloop vindt in de aula een borrel plaats. U bent van harte welkom!

Vroeg of laat wordt ieder van ons met het verlies van dierbaren geconfronteerd. Of we willen of niet, de dood laat zich niet negeren. Deze studie laat zien hoe rooms-katholieke, protestantse en niet-kerkelijke nabestaanden in Nederland betekenis zoeken, creëren en toeschrijven in confrontatie met de dood door middel van rituele praktijken en situationele geloofsvoorstellingen. De rituele praktijken en voorstellingen van mensen met een recente verlieservaring worden beschreven in het licht van de veranderende rol van religie, de individualisering, en de ontwikkeling van crematie in de Nederlandse samenleving.

Op basis van empirisch onderzoek, bestaande uit participerende observaties in uitvaartondernemingen (6 maanden), diepte- interviews met nabestaanden (n=15) en rituele experts (n=20), en surveyonder- zoek onder nabestaanden (n=198), volgen we nabestaanden in hun zoektocht naar betekenis. Elk hoofdstuk richt zich op een specifieke fase in het uitvaart- proces: de voorbereidingen rond de uitvaart (hoofdstuk 2 en 3), de uitvaart en lijkbezorging zelf (hoofdstuk 2, 3 en 4), en de periode na de uitvaart (hoofdstuk 5 en 6).

Nabestaanden in Nederland geven zin en vorm aan de dood van een naaste door rituele praktijken en voorstellingen van het hiernamaals opnieuw uit te vinden en te verbeelden. Op basis van de levensstijl van de overledene en diens nabestaanden worden uitvaarten op maat gemaakt, in samenspraak met rituele experts. Daarbij zijn ook nieuwe uitvaartwensen en mogelijkheden ontstaan. Zo begeleiden nabestaanden hun overledene steeds vaker naar de crematieoven.

Daarnaast geeft de studie inzicht in het langdurige proces van ritueel vormgeven aan de dood. Hoewel de uitvaartdienst vaak als het laatste en meest belangrijke ritueel wordt gezien, blijken juist praktijken na de uitvaart van ultieme betekenis voor nabestaanden. In huiskamers worden relaties met de doden bestendigd en verbroken door middel van materiële praktijken. Nabestaanden laten hun overledene niet simpelweg los, maar geven hen een nieuwe, tastbare plaats in het alledaagse leven.