Welkom
Mijn naam is Brenda Mathijssen. Als wetenschapper bestudeer ik de menselijke omgang met sterven, dood en rouw in hedendaags Europa. Ik ben Universitair Hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar ik ook werk als Vice Decaan en Directeur Onderwijs aan de Faculteit Religie, Cultuur & Maatschappij. Op deze website vind je informatie over mijn onderzoek.
De Podkist
Luister mee achter de schermen van de uitvaartwereld in de podcast serie De PodKist.
In deze 8-delige podcast serie ga ik in gesprek met mensen die dagelijks werken in crematoria, begraafplaatsen, kistenfabrieken en uitvaartcentra.
Ontdek hun verhalen, ervaringen en de verrassende kanten van een vaak verborgen wereld.
Dood Studies
De meeste mensen zitten niet te wachten op de dood. We schuiven hem voor ons uit, alsof hij een rommelig dossier is dat we later wel zullen afhandelen. In ziekenhuizen en verzorgingshuizen wordt hij vakkundig geparkeerd; in crematoria en uitvaartcentra discreet afgehandeld. Toch laat de dood zich niet wegduwen — hij is een fundamenteel onderdeel van het leven.
Wat mij als onderzoeker fascineert, is hoe mensen in hedendaags Europa omgaan met sterven, dood en rouw. Ik zie de dood niet als taboe, en ook niet als een logistiek probleem dat geregeld moet worden, maar als een kernmoment van het mens-zijn. In mijn onderzoek volg ik de sporen van nieuwe rituelen: van bijzondere herdenkingen en uitvaarten in het bos tot persoonlijke asbestemmingen. Ik kijk naar hoe we omgaan met het lichaam van de dode, hoe we woorden en daden vinden om te leven met verlies, en wat dit alles vertelt over onze waarden en ons wereldbeeld.
Dit onderzoeksveld heet thanatologie, ook wel doodstudies of death studies genoemd: de wetenschappelijke bestudering van de menselijke omgang met de dood. Een jong en interdisciplinair veld — en precies daarom een vruchtbare plek om iets zo onvermijdelijks als de dood eindelijk recht te doen.
Uitgelichte publicaties
Mapping Natural Burial in the Netherlands (2003-2013)
Natuurbegraven is in de 21e eeuw uitgegroeid tot een populaire uitvaartvorm. Het idee ontstond in het Verenigd Koninkrijk en verspreidde zich vandaaruit naar tal van andere landen. Toch bestaat al snel de aanname dat natuurbegraven overal hetzelfde is, terwijl er weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar hoe de praktijk zich per land ontwikkelt, welke culturele betekenissen eraan worden toegekend, en hoe ze wordt vormgegeven door lokale regelgeving en tradities. Voor Nederland ontbrak tot nu toe een systematisch overzicht van de opkomst en huidige stand van zaken.
Dit onderzoek brengt daar verandering in en biedt het eerste brede overzicht van natuurbegraven in Nederland. Tussen 2003 en 2023 breng ik in kaart hoe de praktijk vorm heeft gekregen: waar begraafplaatsen liggen, hoe snel de vraag naar natuurbegraven groeit, en welke regels en richtlijnen er per locatie gelden. Daaruit blijkt dat natuurbegraven zich niet overal op dezelfde manier ontwikkelt: internationale voorbeelden beïnvloeden de Nederlandse praktijk, maar lokale tradities en regelgeving zorgen voor grote onderlinge verschillen. De groei van natuurbegraven laat bovendien zien hoe onze blik op de dood verschuift: van een gerichtheid op het hiernamaals naar een verlangen om ook na de dood deel te blijven van de natuurlijke, aardse omgeving.
Zo draagt dit onderzoek bij aan een beter begrip van natuurbegraven als nieuwe, internationaal verbonden uitvaartpraktijk — kennis die inmiddels ook haar weg vindt naar begraafplaatsbeheerders, natuurbegraafplaatsen en beleidsmakers in binnen- en buitenland.
Lees hier het volledigde artikel
Mathijssen, B. (2025). Mapping nature burial in the Netherlands (2003–2023). Mortality, 30(4), 1145–1176. DOI 10.1080/13576275.2025.2449904
How motivations for natural burial extend notions of the good death
Als we het hebben over een ‘goede dood’, denken we al snel aan pijnbestrijding en zelfbeschikking in de laatste levensfase. Maar de dood eindigt niet bij het sterven: ook de manier waarop we met het lichaam en de laatste rustplaats omgaan, is een plek waar mensen betekenis geven aan verlies.
Die kant van de ‘goede dood’ bleef tot nu toe onderbelicht. In dit artikel onderzoek ik daarom wat een goede dood betekent vanuit de keuzes die mensen na een overlijden maken over de uitvaart, met natuurbegraven als casus.
Natuurbegraven groeit snel in Nederland en verschuift de blik van een hiernamaals naar het hier-en-nu: de wens om ook na de dood deel te blijven uitmaken van de natuurlijke omgeving. Op basis van interviews met mensen die zelf een graf op een natuurbegraafplaats hebben gereserveerd, of daar een dierbare hebben begraven, laat ik zien dat deze keuze voortkomt uit drie met elkaar verweven overtuigingen: een esthetische (de zintuiglijke beleving van de natuurlijke omgeving), een ethische (zorg voor anderen, naast persoonlijke autonomie) en een ontologische dimensie (een voortdurende verbondenheid met plek, tijd, persoon-zijn en spiritualiteit).
Deze inzichten verbreden het begrip ‘goede dood’: niet alleen iets dat zich afspeelt in de laatste levensfase en de zorg daaromheen, maar ook iets dat vorm krijgt in de laatste rustplaats die we kiezen. Daarmee draagt het onderzoek bij aan een beter begrip van hedendaagse uitvaartkeuzes — kennis die relevant is voor nabestaanden, uitvaartprofessionals én beleidsmakers.
Lees hier het volledigde artikel
Mathijssen, B. (2026). How motivations for natural burial extend notions of the good death. Mortality, 1–20. DOI 10.1080/13576275.2026.2649274
Funeraire Academie
De Funeraire Academie is een platform waar wetenschap en uitvaartpraktijk elkaar ontmoeten in gedeelde interesse rondom dood, gedenken en uitvaartcultuur. De ontmoeting krijgt vorm via expert meetings, symposia en congressen, onderzoek en documentatie, uitwisseling, informatie en inspiratie. Bij een academie hoort ook leren en doceren. De FA heeft een opleidingsaanbod (cursussen, masterclasses, webinars) dat wordt ontwikkeld en aangeboden in samenwerking met relevante partners.
Als lid van de stuurgroep Funeraire Academie ontwikkel ik samen met collega’s uit wetenschap en praktijk activiteiten. Wil je een activiteit organiseren? Neem dan contact op!”
Nieuwe boekenreeks: Accomodating the Dead
Samen met Dr. Julie Rugg (University of York) ben ik series editor van deze nieuwe Routledge boekenreeks over de dode als materieel, ritueel en technologisch vraagstuk. De reeks publiceert monografieën en bundels over wat het betekent om “dood” te zijn, wat een “lichaam” is binnen uitvaartpraktijken, en hoe lijkbezorging wordt vormgegeven in verschillende sociale, juridische en technologische contexten — met bijdragen van over de hele wereld. Heb je een boekvoorstel? Bekijk de call en het aanmeldformulier of stuur me een e-mail.